Daklozen worden steeds vaker worden geweigerd voor een plek in de opvang. Afgelopen jaar probeerden zeker 122 daklozen via de rechter een opvangplek te krijgen, nadat ze eerder zijn geweigerd. Dat concluderen journalisten van Investico, in opdracht van Trouw en De Groene Amsterdammer.
Het opvangbeleid is de laatste jaren verhard, terwijl het woningtekort toeneemt. Sociaal advocaat Else Weijsenfeld vertelt “een zwangere cliënt van mij werd uit huis gezet door haar vader. Toen ze aanklopte voor opvang, werd ze geweigerd.”
Mensen die bij sociaal advocaten aankloppen zijn vaak al geweigerd bij het gemeenteloket, zegt sociaal advocaat Bansta Blanckenburg. Volgens hem gaat het geregeld om gezinnen met kinderen die al op straat staan of bijna. “Een cliënt zwierf elke dag met haar kinderen tussen zes verschillende adressen. Een ander gezin sliep in een schuur. Dat zijn hele onveilige situaties en toch wordt er soms geen opvang geboden.”
Gemeenten wijzen aanvragen vaak af omdat iemand volgens hun interpretatie Wet maatschappelijke ondersteuning van de ‘zelfredzaam’ is. In de praktijk betekent dat mensen zonder zware psychische problemen of verslaving geen recht op opvang krijgen. Dan wordt gezegd: “u heeft een opleiding gevolgd, dus u kunt zelf wel iets regelen”, maar in theorie iets kunnen regelen, is iets anders dan in de praktijk een woning vinden.”
Ernstige aandoeningen
In gemeenten als Rotterdam, Amsterdam en Den Haag worden ook dakloze mensen in de meest kwetsbare situaties geweigerd. Mensen met ernstige lichamelijke of geestelijke aandoeningen, zoals hiv of PTSS, concluderen de journalisten na een analyse van 125 rechtelijke uitspraken.
Het weigeren van opvang kan grote gevolgen hebben voor gezinnen met kinderen. In sommige gevallen belandt een kind in een pleeggezin, terwijl de ouder dakloos blijft. “Dat mag volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens niet, maar in de praktijk gebeurt het toch.”
De rechter concludeert vaak dat er onvoldoende onderzoek is gedaan naar de situatie. Loketmedewerkers bij de gemeente krijgen amper een half uur de tijd om te controleren of iemand voldoet aan het criterium, schrijft Trouw.
Mensen met weinig geld
Rechtbanken in Amsterdam en Den Haag leggen in hun afwegingen meer nadruk op kwetsbaarheden of belangen van het kind. In 41 procent van de 125 onderzochte uitspraken werd besloten dat iemand toch tijdelijk opvang kreeg, of dat de zaak opnieuw moest worden bekeken.
De advocaat Blanckenburg zegt dat sommige dakloze ouders daardoor in zeer kwetsbare situaties terechtkomen. “Er zijn gevallen waarin moeders alleen ergens kunnen wonen in ruil voor prostitutie, of in het criminele circuit belanden, dat zijn echt schrijnende situaties.”
Gemeenten zitten klem tussen de wooncrisis en het beleid van de rijksoverheid. Het woningtekort treft volgens hem vooral mensen met weinig geld. Gemeenten krijgen niet altijd de middelen om iedereen op te vangen.
Op straat doen dakloze mensen binnen gemiddeld binnen 6 maanden ervaringen op waardoor zij gaan gebruiken en daarna wel in de criteria vallen. Een duidelijk geval van het paard achter de wagen spannen. Door deze mensen eerder te helpen voorkom je menselijke en maatschappelijke schade.
Over de auteur